विश्व आणविक परिक्षण विरुद्धको दिवस

       विश्व आणविक परिक्षण विरुद्धको दिवसः सन् २००९ मा भएको संयुक्त राष्ट्रसंघको ६४ औं महासभाले हरेक वर्षको २९ अगष्टका दिन आणविक परीक्षण विरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवस मनाउने गर्दछ। यस अवसरमा नेपालमा पनि  २०७४ भदौ १३ गतेका दिन विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाईंदै छ।

       दिवसको अवसरमा राष्ट्रसंघका महासचिव वान कि मुनले आणविक परीक्षणले मानव समुदायमा पारेको प्रभाव अन्त्यका लागि एकीकृत प्रयास गर्नु पर्नेमा जोड दिनुभएको छ । सन् १९९६ मा व्यापक आणविक परीक्षण प्रतिबन्ध सन्धि भएपनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वय भने हुन सकेको छैन ।

      आणविक हतियारको परीक्षण २० औं शताब्दीको मध्य तिरबाट सुरु भएको हो । सन् १९४५ को जुलाई १६ मा पहिलो पटक आणविक हतियार परीक्षण भएको थियो । त्यसयता अहिलेसम्म झण्डै दुई हजार वटा आणविक परीक्षण भएको राष्ट्रसंघले जनाएको छ ।

        राष्ट्रसंघ महासचिव वानले आणविक हतियार मुक्त विश्व मानव समुदायका लागि सबै भन्दा उपयुक्त हुने भन्दै त्यस्तो विश्व बनाउनका लागि सबै लाग्नु पर्ने बताउनुभएको छ । विश्वलाई मानिसको सुरक्षित घर बनाउनका लागि आणविक हतियारको डरको अन्त्य हुनुपर्ने राष्ट्रसंघको भनाई छ ।

        युद्धको पनि केही खास नियम हुन्छ जसमा बालक बृद्ध, निःहस्था र आतमा समर्पण गर्नेलाई हत्या गर्नु हुँदैन, न कुनै रुख विरुवा नास गर्न जायज छ, न फलफुलको वृक्ष मास्न जायज छ। तर आणविक, मिसाइल र क्षेप्यास्र प्रहार गर्दा न त बालक, वृद्ध, निःहस्था या आत्मा समर्पण गर्नेहरु नै बच्न सक्छन् । न, जीव जन्तु, स-साना जीवाणु नै बाँच्न सक्छन् । सारा कत्लेआम हुन्छन्।

          जापानको शहर हिरोशिमा ६ अगस्त १९४५ को दिन संसारको पहिला परमाणु बम प्रहार गरेको थियो। यस परमाणु हमलाको कोड नाम लिटल ब्वोय राखिएको थियो ।  त्यो बम करिब ४००० किलो ग्राम वजन, तीन मीटर लम्बाइको थियो.

         यस हमलामा हिरोशिमामा जम्मा तीन लाख ५० हजारको जनसंख्या मध्येबाट एक लाख ४०  हजार मानिस मरेका थिए। ७०  हजार मानिस तत्काल बम झर्नासाथ तुरन्तै मृत्यु भएको थियो. त्यही रेडिएशनबाट पीड़ित ७० हजार मानिसहरु सन् १९५० सम्ममा यसको प्रभावबाट पीडित भएर मृत्य भएको थियो।

      जुन समय यो बम झारेको थियो त्यस समय यसको विस्फोटक क्षमता यूरेनियम -२३५ को न्यूक्लियर फिशन प्रोसेस (नाभिकीय विखंडन प्रक्रिया) को थियो । यसको विध्वंसक क्षमता १३-१८ किलोटन टीएनटी (ट्राइनाइट्रोटालुइन) को बराबर थियो ।

         त्यसमा अहिलेसम्म पनि कुनै बोट विरुवा उम्रन सकेको छैन । तसर्थ आणविक हतियार बनाउनु भनेको विश्व जगतमा भय र त्रासदी फैल्याउनु हो । यसले महा विनास निम्त्याउँछ। विश्वमा शक्तिशालीले कुनै पनि बेला निम्न शक्ति देशमा आफ्नो शक्ति स्वरुप आणविक मिसाइल प्रयोग गरी सारा कत्लेआम गराउन सक्छन्।

         हाल उत्तर कोरिया र अमेरिका बिच शित युद्ध चलेको छ, त्यसैगरी चिन र भारतको बिच मन मुटाब भएको छ, भारत र पाकिस्तान बिच पनि शित युद्ध जारी छ । कुनै दिन यो शित युद्ध आक्रोशमा आएर आणविक हतियार प्रहार भयो भने तेश्रो विश्व युद्ध हुने सम्भावना छ जसले गर्दा ठूलो धनजनको क्षति हुनेछ। विभिन्न रोग फैलिन सक्छ । विश्वमा वातावरण बिग्रिन्छ, अक्सिजन ग्यास कम हुने र अन्य विशादी ग्यासको प्रभावले ठूलो मानव विनाश हुन्छ ।

    आज मानिस आफु ठूलो बन्न मानव आफै मृत्यको मुखमा जान उन्मुख भईरहेका छन्। यो किन भएको छ भने संसारमा शक्तिशालीले निर्धोलाई दबाउन खोज्छ भने निर्धो पनि कति शक्तिशालीको पाउमा दबेर बस्नु भनेर सिंगौरी खेल्न थाल्छ जसले गर्दा युद्ध निम्त्याउँछ ।

       जब मानिसमा शान्ति, धैर्यता र संयमता हराउँछ तब अहंकार र घमण्डले उन्मादित हुन्छ, फलस्वरुप विश्वमा आतंक र अराकता फैलिन्छ । नेपालीमा एउटा उखान छः विनाश कालले विपरित वुद्धी।

लेखकः मुहम्मद इब्राहीम

      खोज मुलक लेख

 

सत्य मार्गमा निमन्त्रणा

 निमन्त्रणा

सत्य मार्गमा निमन्त्रणा

सत्य मार्गमा निमन्त्रणा : केही दिन पछि वहाँलाई उनै फरिष्ताको माध्यमबाट यो निर्देशन मिल्यो कि अब तिमी उठ, मानिसलाई आखिरत (महाप्रलय) को दिनको बारेमा सचेत गराउ र उनलाई बताउ ईश्वर नै सबैभन्दा ठूला हुन्, सबै प्रशंसा उनैको लागि हो ।

यो निर्देशन मिले पछि वहाँको ध्यान मानिसलाई सत्यमार्गमा निमन्त्रणा गर्न लागे, जो व्यक्ति केही समझदार भेट्थे उसलाई आफ्नो सन्देश सुनाउँथे, त्यस बखतसम्म जति कुरआन अवतरित भएको थियो ती कुरआनको आयात सुनाउँथे, ती आयतहरु मानिसको जीवनमा केवल एक ईश्वरको उपासना तथा केवल उनैको आज्ञापालन गर्ने सन्देश दिन्थे ।

एक ईश्वरको पूजा गर्ने भन्दा त्यस समयका अरब समाजमा बिलकुल नयाँ कुरा लाग्थ्यो । उनका पूर्खा र पहिलाका पिढींहरुले कहिले पनि यस्तो कुरा सुनेका थिएनन् । उनीहरुको लागि पूर्खा र पूर्वजको मार्ग छोड्नु सबैभन्दा दुश्कर्म ठान्थे । यदि यो कुरा माने भने उनको सरदारीप्रति पनि आँच आउथ्यो र मूर्ति पूजाबाट आउने सबै आम्दानी पनि प्रभावित हुन्थ्यो । यसैले बिस्तारै बिस्तारै यसको विरोध हुन थाल्यो ।

दिन रात मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम ईश्वरसँग प्रार्थना गर्दथे, किनकि वहाँ चाहनु हुन्थ्यो कि आफ्ना खान्दान र मक्काका केही प्रशिद्ध व्यक्तिको साथ मिलोस् तर अवस्था कठिन हुँदै गयो । तिन वर्ष यसरी नै बित्यो। शान्तिसँग इस्लामको दावत दिंदै जानु भयो ।

“अरकम” को घर ती व्यक्तिहरुको केन्द्र बन्दै गयो, मानिसहरु गोप्य रुपमा इस्लाम स्वीकार गर्दै थिए, यसैगरी तिस देखि पैंतिस जना मानिसहरुले वहाँ माथि ईमान ल्याएका थिए । तिनीहरु “अरकम” घरमा लुकेर नमाज़ पढ्दथे । अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) को समूह यसैगरी शान्तिपूर्वक अघि बढ्दै थियो ।

सत्य मार्गमा खुल्ला निमन्त्रणा (सन् 3 नवबी)

तिन वर्ष पछि अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) लाई यो आदेश भयोः “जुन काम तपाईलाई जिम्मा दिएको छ, त्यसलाई खुल्लम खुल्ला पेश गर र मुशरिक अर्थात बहुदेववादीहरु पर्वाह नगर”

यो आयत अवतरित हुनासाथ अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) खान ए काबामा जानु भयो र वहाँ सबैको सामने नमाज पढ्नु भयो। सबै मानिस अचम्ममा परे। उनीहरुले अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) लाई धम्की दिन लागे। एक दिन आफ्ना खान्दानका सबै मानिसहरुलाई बोलाएर निमन्त्रणा दिनलाई खाना खाने गरी बोलाउनु भयो। तर वहाँका खान्दान मध्ये कसैले पनि वहाँलाई साथ दिने कुरामा स्वीकार गरेनन्। केवल अलीले अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) लाई साथ दिने घोषणा गरे र अबू तालिबले आशिर्वाद दिनुभयो र संरक्षण गर्ने विश्वास दिलाउनु भयो।

सफ़ा पर्वतमा

केही दिन पछि वहाँले सफ़ा पहाडमाथि चढेर मक्कावासीलाई आवाज दिएर बोलाएर अनि मानिसहरु जम्मा भए । तब अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) ले भने तपाईहरु मेरो बारेमा के सम्झन्छौ सच्चा या झुटो ?

मक्कावासी सबैलाई वहाँको आनी बानीको बारेमा जानकारी थियो, सबैले एक स्वरमा भनेः “हामीले कहिले पनि तपाईको मुखबाट झुटो कुरा बोलेको सुनेका छैनौं । हामी जान्दछौ कि तपाई सच्चा र आमीन(अमानतदार) हुनुहुन्छ” । त्यसपछि  अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) ले भनेः म भन्छु कि यो पहाडको पछाडि दुश्मनको फौज लुकेका छन् के तपाईहरु मेरो कुरा मान्नु हुन्छ ?  मानिसहरुले उत्तर दिए- “हामी तिमीलाई संधै सादा र सच्चा सम्झि रहेका छौं । तिमी उच्च ठाउँमा उभिएका छौं र पहाडको उतापटीको भाग देखेको छौ जुन हामी देख्न सक्दैनौं”। अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) ले भन्नुभयोः त म भन्दछु कि पूज्य एक हुनुहुन्छ र उनको कोही साझेदार छैनन् । मृत्यु आउनु निश्चित छ र मृत्युपछि अर्को जीवनमा ईश्वरको सामने हाजीर हुनु पर्छ । यदि यो कुरालाई मानेर जीवन व्यतीत गर्यौ भने सफलता र मुक्ति पाउने छौं तथा लोक र परलोक दुबै ठाउँमा सफल हुनेछौं अन्यथा तिमीमाथि ठूलो प्रकोप उत्रिने छ । मानिसहरु यो कुरा सुनेर धेरै क्रोधित भए । उनिहरुले भने- “के हामीलाई यसैले बोलाएको थियो, व्यर्थमा हाम्रो समय नष्ट गर्यौ।” र सबै आफ्नो आफ्नो बाटो लागे ।

नोटः बाँकी भाग हामी अर्को पोष्टमा पस्किनेछौं……………….. कमश

 

नुबुव्वत ईश दूत चयन

नुबुव्वत

नुबुव्वत ईश दूत चयन

नुबुव्वत ईश दूत चयन : १७ अगस्त सन् ६१० ई. शुक्रवारको रात थियो, त्यस समय मुहम्मद गार हिरामा बस्नु भएको थियो। त्यस ठाउँमा अचानक तेजिलो प्रकाश आयो र वहाँले आवाज सुन्नु भयो-“इकरा” अर्थात पढ। यो आवाज सुनेर मुहम्मद चकित पर्नु भयो र डराउनु भयो। मुहम्मदले डराउँदै उत्तर दिए- म अन्पढ हुँ। तर फेरी दोश्रो पटक त्यही आवाज आयो “इकरा” अर्थात पढ, फेरी त्यही जवाफ दिए, फेरी तेश्रो पटक यही शब्द आयो-

१. इक-रअ बिस्मि रब्बिकल्लजी ख़लक़

२. खलक़ल इन्सान मिन अलक़

३. इक्रअ व रब्बुकल अक्रमु

४. ल्लज़ी अल्लम बिल् कलमि

५. अल्ल मल् इन्सान मा लम् यअलम (सूरहः अल् अलक़, आयात १ देखि ५ सम्म)

अर्थः

१. (हे मुहम्मद !) पढ; आफ्नो आफ्ना पालनकर्ताको नाम लिएर जसले सिर्जना गरे,

२. सिर्जना गरे मनुष्यलाई रगतको डल्लोबाट।

३. पढ ! तिम्रा रब अति उदार छन्।

४. जसले कलमद्वारा शिक्षा प्रदान गरे।

५. मनुष्यलाई त्यो कुरा सिकाए जुन कुराको ज्ञान उसलाई थिएन ।

यो आवाज एउटा फरिष्ताको थियो, फरिष्ता त्यो ईश्वरको तर्फबाट बोली रहेको थियो जो सारा संसारको रचयिता र मनुष्यको पालनहार हुन् ।

यसरी ४० वर्षको उमेरमा ईश्वरले यो संसारमा बस्नेवाला  मानिस समक्ष आफ्नो सन्देश पुर्याउनको लागि वहाँलाई चुन्नु भयो । त्यो महान रात थियो जसमा वहाँ ईश्वरको दूत बनाउनु भयो अर्थात ईश्लरको तर्फबाट संसारवासीहरुलाई सत्य मार्गको सन्देश पुर्याउनेवाला भए । फरिश्ताको आवाज सुनेर वहाँ डराउनु भयो, एउटा अनौठो डरले हृदयमा डेरा जमायो ।  वहाँ डरले काम्दै गुफाबाट बाहिर आउनु भयो र घरमा पुगेर खदीजासँग भन्नु भयो मलाई कम्बल ओढ़ाउ । फेरी पुरा घटना सुनाएर वहाँले भन्नु भयोः मलाई आफ्नो ज्यानको खतरा भएको छ । खदीजाले सबै कुरा सुनेर वहाँलाई धैर्यता दिंदै भन्नु भयो, ईश्वरले तपाईलाई कदापि तिरस्कार गर्नु हुन्न । वहाँले कहिले पनि तपाईलाई दुःखी बनाउनु हुन्न किनकि तपाई गरिब र असाहयलाई मद्दत गर्नु हुन्छ । कमजोरलाई सहयोग गर्नु हुन्छ, पाहुनालाई आदर सम्मान गर्नु हुन्छ ।

खदीजाले वहाँलाई (श्रीमान्) आफ्नो काकाको छोरा (भाई) वरक़ा बिन नौफ़िललाई भेट्न लानु भयो । उनी धेरै ठूला ईसाई विद्वान थिए । ईश भक्तिमा लिन रहन्थे । उनले भने मुहम्मदले जुन आवाज सुने त्यो ईश्वरको फरिश्ताको आवाज हो । मूसा अलैहिस्सलामको साथमा पनि यही फरिश्ता आएका थिए अल्लाहको सन्देश लिएर आएका थिए  र ईश्वरले मुहम्मदलाई  आफ्नो ईशदूत चुन्नु भयो । यो कुरा सुन्ना साथ सबै भन्दा पहिले खदीजाले वहाँ माथि ईश्वरको दूत हुन भनेर ईमान ल्याएकी थिइन । त्यही दिन साँझ वहाँले र खदीजाले फरिश्ताले बताएको नियमानुसार वुजू गरेर दुई रकअत नमाज पढ्नु भयो।

अली र ज़ैद पनि वहाँसँगै घरमा बस्थे । उनीहरु दुई जनाले पनि ईमान ल्याए। केही दिन पछि एउटा हब्शी गुलाम बिलालले पनि वहाँलाई ईश्वरको रसूल माने र वहाँको साथि अबू बक्र पनि वहाँ माथि ईमान ल्याउने मध्ये सामेल भए । यसरी महिलामा खदीजा, पुरुषमा अबूबक्र, बच्चामा अली र गुलाममा बिलाल हब्शीले सबै भन्दा पहिले वहाँमाथि इमान त्याउने सौभाग्य प्राप्त भएको थियो। यो नै सबै भन्दा पहिलो समूह थियो जसले वहाँलाई ईशदूतको हैसियतले स्वीकार गरे ।

स्रोतः आदर्श जीवन (हज़रत मुहम्मद (स.) को पवित्र जीवनी)

लेखकः असअद इस्राईली

अनुवादकः मुहम्मद इब्राहीम

 

मित्रता दिवसः साथी कति प्रकारका हुन्छन्

मित्रता दिवसः

मित्रता दिवसः साथी कति प्रकारका हुन्छन्

आपसी रिस राग र शत्रुता छ भनें त्यसलाई छोडौं, हामीहरु मध्ये जसले पहिले आफ्नो साथिलाई माफ गर्छ त्यो व्यक्ति नै महान हो। साथी भनेको ऐना हो । ऐनाले आफ्नो अनुहारमा जे छ त्यो स्पष्ट देखाउँछ । असल साथिले त्यो हो, जसले आफ्नो साथिको कमी कमजोरी अर्थात अवगुणहरु एकान्तमा राखेर सम्झाउने कोशिस गर्छ । खराब साथी त्यो हो जसले आफ्नो मित्रको पछाडी कुरा काट्दै हिंड्छ । जसले आफ्नो मित्रको उसको पछाडि कुरा काट्छ, मानौ उसले आफ्नो मरेको भाईको मासु लुछि लुछि खाई रहेको छ।

सुदामाले कृष्णलाई सोधे.. कृष्ण ! मित्रताको मतलब के हो ?

      आफ्नो हितैषी मित्र सुदामाको प्रश्न सुनेर कृष्णले उत्तर दिए, “हेर सुदामा जुन कुरामा स्वार्थ लुकेको हुन्छ, त्यो मित्रता होइन र असल मित्र हुनकालागि नि­­:स्वार्थ भावना हुन जरुरी छ ।”

साथी कति किसिमका हुन्छन् ?

     साथीहरु सात किसिमका हुन्छन्, हेलो साथी, भलो साथी, मित साथी, जीवन साथी वा संगिनी, बालापनको साथी, युवा साथी, वृद्ध साथी ।

       हेलो साथीः भेटघाटको समय हाई हेलो भन्ने तर खासै नजिक पनि होइन तर चिनजान भएको साथी हो । कुनै सहयोग पनि नगर्ने र टाढा पनि नहुने र नजिक पनि न रहने हेलो साथी हो ।

      भलो साथीः साथीलाई समश्या पर्दा साथ दिने मित्रलाई भलो साथी भनिन्छ। जस्तैः बिमारी पर्दा, आर्थिक संकट पर्दा, दुश्मनको घेरामा पर्दा, अर्थात जीवनको हरेक मोडमा साथीलाई दियो ज्यान दिएर सहयोग गर्ने साथी नै भलो साथी हो । जस्तैः महाभारत युद्धमा अर्जुनलाई, कृष्णजीले साथ दिएका थिए। त्यसैगरी भलो साथीले आफ्नो साथीलाई लडाईमा शत्रुको घेरामा छोडेर आफु पिठ फर्काएर भाग्दैन। उदाहरणको लागि उहुदको युद्धमा आफु मरेर पनि अल्लाहका रसूलको ज्यान जोगाएका थिए। अल्लाहका रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम) को मिल्ने साथी अबु बक़र सिद्धिक थिए।

       मित साथीः मित साथी र भलो साथी पनि उस्तै उस्तै हो तर केही गुणमा फरक हुन्छ । मित साथीहरु बीच धनी र गरिबको भेदभाव हुँदैन, न जातिय भेदभाव हुन्छ, न वर्ग बीच भेदभाव हुन्छ । जस्तैः कृष्ण र सुदामा मित हुन् तर उनीहरु बीच धेरै गुणहरु फरक छ । कयौं यस्ता महान व्यक्ति पनि छन् तर उनको मित सामान्य परिवारका हुन्छन् । यो यस्तो पवित्र बन्धन हो ।

     जीवन साथी वा संगिनी जीवन साथी भनेको श्रीमान् र श्रीमती हुन् । श्रीमान श्रीमती बीच हरेक व्यवहारिक कुरामा सरसल्लाह र छलफल गर्नुपर्छ । तर हामीहरुमध्ये केही व्यक्ति यस्ता छौं कि श्रीमतिको केही कुरा सुन्न नचाहने तर आफ्नै हरेक कुरा श्रीमतिले मान्नु पर्छ भन्ने घमण्डी स्वाभावको हुन्छौं । यो मानसिकता गलत हो किनभने श्रीमान र श्रीमति भनेको एक रथका दुई पाँग्रा हुन, के एउटा पाँग्राले रथ चल्छ त ? कदापि चल्दैन । श्रीमति श्रीमिनको सेवामा जति धेरै खटेकी हुन्छिन्, उसको श्रीमान आफ्नी श्रीमतिको सेवामा त्यति खटेर सहयोग गरेको पाईदैन त्यसैगरी केही श्रीमान असल हुन्छ त उसकी श्रीमति बदमास हुन्छे। नाठो सित लागेर आफ्नो श्रीमानको हत्या गर्ने खालका पनि हुन्छन् । त्यसैगरी कोही श्रीमान पनि अर्की केटीसँग लागेर घरकी श्रीमतिलाई हेला गर्ने, मानसिक तथा शारिरिक यातना दिएर सताउने गर्छ। कोही कोही मूर्ख श्रीमानले त त्यो केटीको कुरामा लागेर यसलाई पन्छ्याई दिए टन्टै साफ भनेर हत्या गर्न पनि पछि पर्दैन । यसो गर्नु जीवन साथी वा संगिनी बीच प्रेम र मिलनको बीच ठूलो दुर्भाग्य हो ।

     श्रीमति र श्रीमान मध्ये कोही एक बिमारी या अशक्त हुँदा उनको उपचार, स्याहार र खानपानमा विशेष ध्यान दिएर सहयोग गर्नु परम कर्तव्य हो । उदाहरणको लागि अय्युब अलैहिस्सलाम 18 बर्षसम्म बिमारी हुँदा उनकी श्रीमतिले सेवा गरेकी थिइन। ती हुन् असल जीवन संगिनी । तर बिडम्बना हामी देख्छौं आफ्नी श्रीमति होस् या श्रीमान् केही दिन बिमारी भयो, त्यो विमारीलाई सहानुभूति दिनु स्याहार गर्नु त कता हो कता उल्टै झर्को मान्ने, रिसाउने गरेको देख्छौं ।

       बालापनको साथीः बालक कालमा साथमा रमाउने खेल्ने साथीहरु पछि गएर हितैषी साथी पनि बन्न सक्छन् तर कोही साथी उच्च ओहोदा र धनाढ्य भएपछि आफ्नो साथीलाई भुल्न पनि सक्छन् त्यो पद र धनको घमण्डले गर्दा यस्तो भएको हुन्छ । जो धनाढ्य साथी छ उसले त यो कुरा सम्झिदैन कि हामी सानो हुँदा सँगै लुकामारी खेलेको, सँगै पढेको, सँगै खाएको सबै भुल्छ तर त्यो गरिब साथीले भुलेको हुँदैन ।  नेपालीमा एउटा उखान छः ‘गाँस छाड्नु तर साथ नछाड्नु’ ।

        युवा साथीः जब हामी बालपनबाट युवा अवस्थामा पुग्छौ त्यसपछि कोही साथीले आफ्नो युवा साथीलाई छोडेर युवती साथीतर्फ नजिक हुन खोज्छ, अनि आफ्नो साथीलाई भुल्न थाल्छ। त्यही कारणले कहिले काहीं तिनै युवती साथीको प्रेममा फाटो पर्यो भने त्यही साथीलाई गुहार्न जान्छ । यदि साथी विवेकशिल र ज्ञानी छ भने सही मार्ग देखाउँछ तर बुद्धिहिन छ भने हत्या गर्ने योजनामा साथ दिन्छ जसको फलस्वरुप आफु पनि जेलमा जान्छ र साथीलाई पनि जेलमा पुर्याउँछ । खराब साथीको कारणले कुनै आमा बाबाको काख रित्याई दिन्छ। युवक साथीको कारणले मानिस सही बाटो लिन पनि सक्छ र खराब बाटो लिन पनि सक्छ । त्यसकारण हामीले असल साथीको संगत गर्नुपर्छ । साथीको संगतको बारेमा एउटा सानो टुक्रा राख्न चाहें । जसको शब्द रचना चाँदनी शाहले गर्नु भएको हो ।

एउटा मान्छेको मायाले कति फरक पार्दछ जिन्दगीमा

एउटा साथीको साथले कति फरक पार्दछ जिउनुमा”

          वृद्ध साथी- जब हामी युवा अवस्थाबाट वृद्ध आवस्थामा पुग्छौ तब हामी होसियार हुन्छौं तर कुनै मित्र वृद्ध अवस्थामा पनि उल्टो बुद्धि सिकाउने गर्छन् भने कोही सुमार्गमा लाग्न प्रेरणा दिने हुन्छन् । खास गरी वृद्ध अवस्थामा पुग्दा हामीलाई साथि नै भए पनि धन सम्पत्ति, जग्गा जमीन र आर्थिक लेनदेनको कारणले साथीको मन दुखाउने काम गरेका हुन्छौं । यो ठूलो भूल हो । हामी मरेर जाँदा हाम्रो साथमा केही जाँदैन तर पनि हामी संसारिक लोभ लालचमा परेर आफ्नो साथी गुमाउन पुग्छौं । त्यही बालापन र युवा अवस्थाका साथी नै वृद्ध अवस्थामा धन घनिष्ट साथी हुनु पर्थ्यो तर बिडम्बना जति वृद्ध अवस्थामा पुग्छौं त्यति नै धन सम्पत्ति प्रति लालच बढ्ने भएको हुनाले मित्रतामा खलल पुग्न जान्छ ।

   हरेक वर्षको अगस्त महिनाको पहिलो आइतबार विश्वभर मित्रता दिवसको उपलक्ष्यमा सबैले आ-आफ्ना मित्रहरुलाई सन्देश पठाउने, भेट्ने, सम्बन्ध सुधार्ने अनि केही उपहारहरु साटासाट गर्ने चलन छ ।

         नेपालमा पनि विभिन्न प्रकारका कार्यक्रम, भेटघाट गरी उत्साहका साथ मित्रता दिवस मनाइन्छ । संगै पढेका, संगै खेलेका, संगै काम गरेका मित्रहरुलाई आफुबाट केही गल्ति भए क्षमायाचना गर्दै पुरानो रिस राग, झगडा, दुश्मनीलाई मित्रता, माया प्रेममा परिणत गर्नु पर्छ तब मित्रता दिवसले सार्थकता पाउँछ । एक आपसमा माया र सदभाव भयो भने मात्र त्यो घर,  काम गर्ने ठाउँ, र त्यो समाज स्वर्गिय झै लाग्नेछ, अन्यथा त्यही ठाउँ नर्क तुल्य महशुस हुन्छ । त्यसैले हामी आजै देखि एक आपसमा झगडा, बैमनस्यता यदी छ भनें त्यसलाई त्यागेर मित्रता दिवसमा पानीको भेलले फोहोरहरु बगाए झैं बगाउनु होस् । तँ भने पनि या तपाई भने पनि या तिमी भने पनि  मित्रता कायम राखौं । साथी भनेंको हृदयको ऐना हो । यस सम्बन्धलाई सदैव स्वच्छ र खुल्ला राखियोस् । राम्रो साथी बन्न र बनाउन प्रेरणा मिलोस् यही कामना गर्दछु।

 

आइशा रज़ी. सँग कम उमेरमा निकाह (विवाह) किन गरे ? (भाग-1)

आइशा रज़ी. सँग कम उमेरमा निकाह (विवाह) किन गरे ? यसको पछाडी अल्लाहको रसूल सल्ल.को के तत्वदर्शिता थियो…यस विषयमा प्रकाश पार्ने प्रयास गरेको छु। मुहम्मद सल्ल. को वैवाहिक जीवनमा दृष्टिगत गर्दा केही कुरा सामने आउँछ ।

पहिलोः मुहम्मद सल्ल. 25 वर्षको उमेरसम्म यस्तो समाजमा रहन्थे जुन हरेक प्रकारको पाप र अपराधमा ग्रसित थियो तर वहाँ यस्तो पाप र अपराधिक गतिविधी भएको समाजमा पनि बिल्कुल पवित्र थिए।

दोश्रोः 25 वर्षको उमेरमा एक महिला हज़रत ख़दीजा रज़ियल्लाहु अन्हासँग विवाह गरे, जो उमेरमा वहाँ भन्दा 15 वर्ष जेठी थिइन, खदीजाको पहिले विवाह भएको श्रीमानको मृत्यु भए पछि फेरी अर्को पुरुषसँग विवाह भएको थियो, दोश्रो श्रीमानको पनि मृत्यु  भएको थियो।

तेश्रोः पचास वर्षसम्म (अर्थात् पूरा 55 वर्ष) यिनै एक पत्नीसँग बिताउनु भयो, कुनै अन्य महिलासँग विवाह गर्ने इच्छा गर्नु भएन।

चौथोः हज़रत ख़दीजा रज़ियल्लाहु अन्हाको मृत्यु पछि वहाँको उमेर पचास वर्ष भएको थियो । त्यसबेला वहाँले सौदा रज़ियल्लाहु अन्हासँग विवाह गर्नु भएको थियो। वहाँ र उनको उमेरसँग मिल्दो थियो र विधवा थिइन । वर्ष 9 पत्निहरुसँग विवाह 53 वर्ष देखि 60 वर्षको उमेरको बीच भएको थियो।

यि सबै महिलाहरु (सिवाए हज़रत आयशा रज़ियल्लाहु अन्हा) दुई या तीन पतिहरुकी पत्नि भई सकेकी थिइन। उमेरको अन्तिम तीन वर्षमा जबकि अरबका ठूला क्षेत्रमा वहाँको सत्ता स्थापित भई सकेको थियो वहाँले कुनै विवाह गर्नु भएको थिएन।

उपरोक्त विवरण यस सन्देहको जड काटी दिन्छ, वहाँको बहुविवाहको उद्देश्य भोग विलासको कारणले थियो। के यो आरोप त्यो व्यक्तिमाथि लगाउन सकिन्छ जुन आफ्नो जवानीको दिन केवल एक महिलासंग बिताए र त्यो पनि यस्तो जो उमेरमा वहाँ भन्दा 15 वर्ष जेठी थिइन र यो पहिले दुई पतिको पत्नी भई सकेकी थिईन ? यस विषयमा दुई पक्षलाई विचार गर्न आवश्यकता छ।

वहाँलाई यौन इच्छा धेरै भएर विवाह गरेका हुन त ? जब नबी बनेको पाँचौ छैठौ वर्षमा वहाँको विरोधीले वहाँको निमन्त्रणलाई रोक्न खुब कोशिस गरे । मक्कावासीले वहाँलाई भने यदि तिमी यो दावती निमन्त्रणलाई छोडेर कुनै सांसारिक उद्देश्य छ भन, हामी तिमीलाई आफ्नो सरदार बनाउँछौ, तिम्रो कदममा यो सबै धन दौलत सुम्पि दिन्छौ, अरबकी सबैभन्दा सुन्दरी महिलासँग विवाह गरी दिन्छौ तर तिमीले एक अल्लाहको लागि दावतको काम छोड्नु पर्छ भन्दा वहाँले उनिहरुको शर्तलाई ठाडै अस्विकार गर्नु भयो। (तफ्सीर इब्ने जरीर 30187)

त्यो बेला वहाँको विवाह पचपन्न वर्षकी एक वृद्ध महिला (ख़दीजा रज़ियल्लाहु अन्हा) भएको थियो । जब वहाँले आफ्नो सन्देशको घोषणा गरेः शत्रु तथा विरोधीहरुले अनेक किसिमको आरोप लगाए, कवि भने, पागल र जादूगर भने, र अरु धेरै आरोप लगाए, तर वहाँका कट्टर दुश्मनले पनि वहाँ माथी यौन उत्तेजनाको आरोप लगाएका थिएनन्. यदि उनले यस सम्बन्धमा मुहम्मद सल्ल. भित्र केही गलत देखेको भए उनको विरुद्ध दुष्प्रचार गर्न यो भन्दा उत्तम मौका अरु हुन सक्दैनथ्यो।

आइशा रज़ियल्लाहु अन्हासँग विवाहः अब हामी आउँछौ, आइशा रज़ियल्लाहु अन्हासँग विवाहको तत्वदर्शिता के हो ?  मुहम्मद सल्ल. अल्लाहको अन्तिम सन्देष्टा थिए, वहाँपछि अरु कोही संदेष्टा आउनेवाला छैनन् र इस्लाम महा-प्रलयको दिनसम्म एक जीवन व्यवस्थाको रूपमा मानवको मार्गदर्शन गर्नेवाला थिए, यसैले यस धर्मको हर तरीकाबाट पूर्ण गर्ने आवश्यकता थियो, अतः वहाँकी पत्नी ख़दीजा रज़ी. को जब नुबूवतको दसौं वर्ष रमज़ानमा देहान्त भयो गया तब वहाँले त्यसको चार वर्ष पछि यो आवश्यक सम्झे कि वहाँको वैवाहिक जीवनमा आफु भन्दा सानो उमेर की महिला आउन जसले आफ्नो आँखा इस्लामी वातावरणमा खोलेकी होस्, र जुन नबी सल्ल. को परिवारमा आउन ताकि उसको उत्तम रूपमा शिक्षा दिक्षाको प्रबन्ध हुन सकोस् र ती मुसलमान महिलाहरु र पुरुषहरुमा इस्लामी शिक्षाहरु फैल्याउने काम गर्ने माध्यम बन्न सकुन। यस उद्देश्य अन्तर्गत अल्लाहले आईशा रज़ि. लाई चयन गर्नु भयो ।

हिजरत (मक्काबाट मदिनातर्फ प्रस्थान) गर्नु भन्दा तीन वर्ष पहिले शव्वालको महिना (मई 620) मा हज़रत आईशा रज़ि.सँग वहाँको विवाह भएको थियो। कुनै विद्वानको भनाई छ तीन वर्ष पछि तर धेरै जसो विद्वानहरुको भनाई अनुसार 9 वर्षकी भएकी थिइन र उनको आमा हज़रत उम्मे रूमानलाई विश्वास भएको थियो कि अब आइशाको विवाह गर्ने उमेर पुगिन, अब उनको विवाह गर्न सकिन्छ तब उनको विदाई गरेको हो । (सही मुस्लिम)

अल्लाहको रसूल सल्ल. को जुन समय घरमा बिताउनु हुन्थ्यो त्यसबेला यस्तो समझदार र बुद्धिमान महिलाको ज़रूरत थियो जसले वहाँको एक एक उपदेशलाई याद गरोस्, हज़रत आइशा शुरु देखि नै इस्लामी वातावरणमा हुर्केकी थिइन। जब अल्लाहको रसूल सल्ल. को घरमा आईन तब हज़रत आइशा रज़ि. ले कम उमेरमा क़ुरआन र हदीसको शिक्षाको ठोस ज्ञान प्राप्त गरेकी थिइन र यो शिक्षा पछिल्लो पिढींसम्मका व्यक्तिसम्म पुर्याउनु भएको थियो। हज़रत आइशाको आफ्नो कथन बाहेक उनले मुहम्मद सल्ल. को जुन हदीसहरु (कथन र कर्म) बयान गरेकी छिन् त्यसको संख्या 2210 छ। अबू हुरैरा रज़ी. बाहेक सबैभन्दा धेरै हदीस रिवायत बयान गर्ने वाली महिला उनै हुन्। यो हो यसको वास्तविक तत्वदर्शिता यस कारण अल्लाहको रसूल सल्ल. ले हज़रत आईशा रज़ि. लाई विवाह गर्नु भएको थियो।

अर्को कुरा नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले आइशा रज़ियल्लाहु अन्हासँग विवाहको सपना देख्नु भएको थियो, सही बुखारीमा हज़रत आइशा रज़ियल्लाहु अन्हा बयान गर्नु हुन्छ, नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले उनलाई भने सपनेमा मैले तिमीलाई दुई पटक देखेको थिए, मैंले तिमीलाई रेशमी कपडा लगाएको देखेको थिए, कसैले भन्थे यो तेरो श्रीमति हो जब कपड़ा हटाएको त तिमीलाई देखें तिमी थियौं। मैले भने यदि यो अल्लाहको तर्फबाट हो भने अल्लाह त्यसलाई पूरा गर्छन्। (सही बुखारी, हदीस नम्बर 3682) ।

फेरी नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले आइशा रज़ियल्लाहु अन्हामा बालपनमा जुन समझदारी र बौद्धिकता देख्नु भएको थियो, यसकारण उनीसँग विवाह गर्न चाहना गर्नु भयो ताकि मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमको सन्देशलाई अरु सम्म राम्रोसँग सही तरीकाबाट पुर्याउन सकियोस्। हुन पनि त्यस्तै नै भयो । आयशा रज़ियल्लाहु अन्हा सहाबाको लागि ज्ञानको स्रोत बन्नु भयो, जसबाट ठूला ठूला सहाबा धार्मिक ज्ञानको विषयमा सोध्न आउने गर्दथे।

भाग- १

लेखकः सफात आलम तैमी

अनुवादकः मुहम्मद ईब्राहिम

स्रोतः http://cutt.us/1lZqG

 

 

कुन चीजबाट कति जकात निकाल्ने

कुन चीजबाट कति जकात निकाल्ने

दुआले तक़दिर बदल्छ यसैले दुआ गरौं ।

जकात इस्लामको तेश्रो स्तम्भ हो। इस्लामिक नियम अनुसार कुन चीजमा जकात लाग्छ कुन चीजमा लाग्दैन यसको हद र सिमा तोकिएको हुन्छ । सो सम्बन्धमा कुरआन तथा हदीसको प्रमाण सहित यहाँ उल्लेख गर्ने छु ।  जकात लाग्ने चीजहरु यस प्रकारका छन्,- सुन, चाँदी, खेती, फल, ब्यापारिक सामान, चर्नेवाला जनावर, खानीबाट निकालिएको चीज, गैह्र मुस्लिमले गाढेर राखेको माल आदी ।

कुन मालबाट कति जकात निकाल्ने ?

सुन या सुनको गहनाबाट ८५ ग्राम भन्दा ज्यादा छ, र बर्ष दिन पुरा भएको छ भने र चाँदी ५८५ ग्राम छ र बर्ष दिन पुरा भएको छ भने जकात निकाल्नु पर्छ सो भन्दा कम भए जकात निकाल्नु पर्दैन ।

( क ) सुन, चाँदी र नगद पैसामा २.५ को हिसाबले जकात निकालिन्छ ।

(ख) खेतीको अन्नबाट ६५० किलो ग्राम देखि जकात निकाल्नु पर्छ तर कुनै ठाउँमा भनिएको छ ६१० किलो देखि माथि भएमा जकात निकाल्नु पर्छ । यसमा दुई अवस्था छ यदि पानीको पैसा तिर्नु पर्छ भने बिस भागबाट एक भाग निकाल्ने र यदि पानीको पैसा तिर्नु पर्दैन भने दश भागबाट एक भागको हिसाबले निकाल्नु पर्छ । उदाहरणको लागि पानीको पैसा तिर्नु पर्दैन भने दस कुइन्टलबाट एक कुइन्टलको दरले निकाल्नु पर्छ र यदि पानीको पैसा तिर्नु पर्ने भए बिस कुइन्टलबाट एक कुइन्टलको दरले अन्नमा जकात निकालिन्छ । अन्नबाट जकात निकाल्न वर्ष पुग्नु पर्दैन । जुन बाली तयार हुन्छ त्यसबाट सोही समय जकात निकाल्नु पर्दछ ।

तरकारी तथा फलफुलमा यस्तो सामानमा जकात लाग्छ जुन फ्रिजमा लामो समयसम्म स्टोर गरेर राख्न सकिन्छ,

सार्वजनिक चीजको आम्दानीबाट जकात लाग्दैन जस्तैः- मस्जिद, मदरसा, धर्मशाला आदी । यस सम्बन्धमा कुरआनमा भनिएको छः- गरिबमाथि खर्च गर त्यो मालबाट जुन माल मैले तिमीलाई दिएको छु (सूरः बकरा-२५४)

तर कसैले आफ्नो सम्पत्ति आफ्नो सन्तानमा दान गरेको छ भने सो मालको आम्दानीबाट जकात लाग्छ । यहाँ तक कि यातीमको मालबाट पनि जकात निकाल्नु पर्छ । अवैध मालबाट जकात निकाल्नु हुँदैन । फिल्म, फोटो, ब्याजको कारोबार, चोरी, डकैत, घुस इत्यादी चीजबाट आएको आम्दानीबाट जकात लिनु हराम(अवैध) हुन्छ ।

यस सम्बन्धमा कुरआनमा भनिएको छः- अल्लाहले आत्म संयमीहरुको कर्म स्वीकार गर्ने गर्दछ। (सूरः अल माइदा – २७)

हदीसमा छः अल्लाह पवित्र छन् पवित्रलाई नै कबुल गर्नु हुन्छ ।(मुस्लिम, किताबुज़्ज़काकात)

अर्को ठाउँमा भनिएको छः हिनामिनाको मालबाट गरिएको दानलाई अल्लाहले स्वीकार गर्नु हुन्न ।

कर्जामा दिएको पूजीबाट जकात निकाल्नु पदैन, कर्जा दिनेवाला माथि पनि र कर्जा लिनेवाला माथि पनि । हजरत आइशा रज़ि. को भनाई छ,- कर्जामा जकात छैन (अल महली)

आम्दानी हुने फण्ट या बोनसको मालमा उस समय जकात अनिवार्य हुँदैन जब त्यो माल आफ्नो हातमा आउँदैन र एक बर्ष बित्दैन ।

तिजारती(ब्यापारी) माल अर्थात पूँजीबाट जकात अनिवार्य छ ।

हदीसमा छः हज़रत समरा बिन जुन्दूब भन्नु हुन्छ,- रसूलुल्लाह सल्ल.ले हामीलाई हुकुम दिनु हुन्थ्यो, हामीले त्यो माल(धन वा पूँजी) बाट जकात दिनु जुन हामीले ब्यापारको लागि राख्दथ्यौं । (अबू दाऊद)

अल्लाह तआलाको कथन छ,- हे मोमिन हो ! जुन पवित्र र राम्रो कुरा तिमीले कमाउँछौं र जुन कुरा हामीले तिम्रो निम्ति पृथ्वीबाट उब्जाउँछौं सूरः अल बकर- २६७)

तिजारती मालबाट जकात निकाल्ने तरीका यो हो कि बर्षको आखिरमा जम्मा पूँजी जोडेर लिन दिन फर्छ्यौट सही रुपमा गरी बाक़ी पूजीबाट  सयकडा २.५ को दरले उसको मुल्य जोडेर जकात दिनुपर्छ ।

कम्पनिको सेयरमा जकात लाग्दैन तर उसको नगद हातमा आएपछि जकात लाग्छ र जबसम्म त्यो सेयर पूँजी फिर्ता हुँदैन तब त्यो मालबाट जकात लाग्दैन । गाडी, घर, खेतबाट जकात लाग्दैन ।

स्रोतः तालिमुल इस्लाम

लेखकः मुख़्तार अहमद नदवी- मुदीर अद्दारुस्सलफ़िया, मुम्बई

लफ़िया, मुम्बई

अनुवादकः मुहम्मद इब्राहिम

जकात भनेको के हो ?

जकात भनेको के हो ?

इस्लामको पाँच स्तम्भ मध्ये जकात तेश्रो स्थानमा पर्दछ । जकात सन् दुई हिजरीमा मदिना मुनव्वरामा अनिवार्य गरिएको प्रमाणित हुन्छ । जकातको अर्थ हुन्छ आफ्नो धनलाई दान दिएर पवित्र गराउनु, वृद्धि गराउनु र उन्नती गराउनु हो । जुन खास माल(सम्पति) जसमा इस्लामी शरई कानूनले तोकेको एक निश्चित सिमाङ्कन अनुसार छ र त्यो माल एक बर्ष भएको छ भने त्यस मालबाट जकात निकाल्नु पर्छ,इस्लाममा यसैलाई जकात भन्दछन् ।त्यो मालबाट अल्लाहको हक सम्झेर गरिब दुःखीलाई दान दिनु पर्दछ ।

कुरआनमा जकातको बारेमा बयासी स्थानमा नमाज़को साथ बर्णन गरिएको छ । जकात अनिवार्य हुनको लागि अल्लाह तआलाको भनाई छ “र नमाज पढ र जकात देऊ र रुकु(झुक्नेहरु) गर्नेसँग रुकु(झुक्नेगर) गर्ने गर। (सूर अल बकरा आयत नं. ४३)

मुहम्मद सल्ल. को भनाई छ “अल्लाहले मुसलमानहरुका लागि जकात अनिवार्य गर्नु भएको छ जुन मालदारहरुसँग लिईन्छ र गरिवहरुलाई बितरण गरिन्छ।” (बुखारी व मुस्लिम)

जकातका फाईदाहरु

जकातका फाईदाहरु यसप्रकार छः- अल्लाह तआलाले जकातमा दिएको माललाई वृद्धि गराउनु हुन्छ । कुरआनमा लेखिएको छ “अल्लाहले सूदलाई घटाउनु हुन्छ र जकातलाई वृद्धि गर्नु हुन्छ।,, (सूर बकरा-276)

कुरआनमा छ “र तिमीहरु जुन जकात दिन्छौ र त्यसबाट अल्लाहको खुशि चाहन्छौं (त्यो उन्नति र प्रगति हो) भने, यस्तै व्यक्तिहरु आफनो माललाई दुई गुना, तीन गुना वृद्धि गर्नेवालाहरु हुन्(सूरः रुम आयत नं. 39)

जकातको बारेमा हदिसमा लेखिएको छः- सदका (दान) दिएर माल घट्दैन । (तिर्मिज़ी)

जकात इस्लामको पुल हो । (बैहिकी)

आफ्नो माललाई जकात दिएर बचाउ । (बैहिकी)

जुन मालको जकात दिईन्छ त्यो माल पवित्र हुन्छ । जकात दिनेवालाले आफुलाई कन्जुसी जस्तो खराब आदतबाट जोगाउँछ र दानसिलताको आदतको बनाउँछ ।

 

स्रोतः तालिमुल इस्लाम

लेखकः मुख़्तार अहमद नदवी- मुदीर अद्दारुसलफ़िया, मुम्बई

अनुवादकः मुहम्मद इब्राहिम

रमज़ानको शुभकामना र रोजाको फाइदाहरु

रमज़ानको शुभकामना र रोजाको फाइदाहरु

रमज़ानको शुभकामना र रोजाको फाइदाहरु

सम्पूर्ण मुसलमान तथा गैर मुसलमान दाजु भाई तथा दिदीवहिनीहरुमा रमज़ान पर्वको पावन अवसरमा सु-स्वास्थ, दिर्घायु तथा उत्तरोत्तर प्रगतिको शुभकामना गर्दै अल्लाहसँग कुशलताको लागि प्रार्थना गर्दछु। रमज़ान १ तारिख देखि रमज़ानको रोजा राखिन्छ। यो अरबी पात्रो अनुसार नवौं महिनामा पर्छ। अंग्रेजी पात्रो अनुसार रमज़ानको रोजा २०१७ में २७ तारिख सनिबार देखि शुरु भएको छ ।
रमज़ानको रोजामा एक महिनासम्म अल्लाहको लागि रोजा (ब्रत) राखिन्छ । जब मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लम र वहाँका अनुयायी समेत मक्काबाट मदिनातर्फ हिजरत (प्रस्थान) गरेर गएको दुई बर्ष पछि देखि लागु भएको हो भन्ने प्रमाण कुरआनबाट प्रष्ट हुन्छ। यो महिना दया, क्षमा, नर्कबाट मुक्ति तथा पारस्पारिक सहानुभूतिको महिना हो । यसमा स्वर्गको ढोका खोलिन्छ, नर्कको ढोका बन्द गरिन्छ र शैतानलाई साङ्लामा बाँधिन्छ यसैगरी मानवको प्रगति मार्ग खुल्नेछ र पुण्यकार्य गर्न सजिलो हुनेछ । यस महिनामा पुण्यमा वृद्धि गरिन्छ, नफिल नमाज़को पुण्य फर्ज़ नमाज समान र फर्ज़ नमाजको पुण्य अरु महिना भन्दा सत्तरी फर्ज़ नमाज समान गरिनेछ र नमाजीको प्रार्थाना स्वीकार गरिन्छ । यसै महिनामा पवित्र कुरआन अवतरित भएको थियो जुन सम्पूर्ण संसारको लागि मार्गदर्शक हो । यसै रमज़ानको महिनामा शबे कद्रको रात पर्छ जुन हज्जार महिना अर्थात ८३ बर्ष ४ महिना भन्दा उत्तम हो ।
लैलतुल (शब्बे कद्र) कद्रको दुआः “अल्लाहुम्म इन्न’क अफुव्वुन तोहिब्बुल अफ़’व फ़अफु अन्नी”
अर्थः-“हे अल्लाह तपाई माफ गर्नेवाला हुनुहुन्छ र माफ गर्न चाहनु हुन्छ अतः तपाई मलाई माफ गर्नु होस् ” । शबे कद्रको रात निम्न रातहरु हुन् जस्तैः एक्काइसौं रात, तेइसौं रात, पच्चिसौं रात सत्ताइसौं रात र उननतिसौं रातलाई शबे कद्रको रात भन्दछन् । यो महिना अति उत्तम र श्रेष्ठ हो जसमा हर प्रकारको पुण्यको एवं उपकारको वसन्त ऋतु हो पवित्र कुरआनमा अल्लाह तआलाको भनाई छ- “ए आस्थावानहरु ! तिमीलाई रोजा (ब्रत) राख्न अनिवार्य गरिएको छ जसरी तिमी भन्दा पहिलेका मानिसहरुलाई अनिवार्य गरिएको थियो, यसैले कि तिमीहरुमा संयमी बन्न सक” । (सूरः अल बक़रः आयत नं. १८३)

रोजाको परिभाषा

रोजा इस्लाम धर्मको पाँच स्तम्भहरु मध्ये चौथो स्तम्भमा पर्छ । इस्लाम धर्ममा मात्र अल्लाहको उपासना,प्रार्थनाको उदेश्यले बिहान सबेरै देखि लिएर सूर्यास्त नहुँन्जेलसम्म खानु, पिउनु, पत्नीसँग सहवास गर्नु, जुवातास खेल्नु, मदिरा सेवन गर्नु, झूटो बोल्ने,झगडा गर्ने जस्ता गलत कार्यबाट आफूलाई जोगाउनु नै रोजा हो ।
रोजाको महत्वः- रोजा एक उपसना हो,अल्लाहको रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम भन्नुहुन्छ,-“जसले ईमान र पुण्यको लागि रोजा राख्दछ उसको प्रत्येक पछिल्लो पापहरु क्षमा गरिन्छ” । (मुस्नद अहमद)
एक अर्को ठाउँमा अल्लाहको रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम भन्नुहुन्छ, अल्लाह तआलाको भनाई छ,- “आदमको सन्तानलाई उसको पुण्यको बदलामा दस गुना देखि लिएर सात सौ गुणासम्म पुण्य मिल्दछ तर रोजा यो भन्दा फरक छ,किनकि रोजा मेरो लागि हो र म नै यसको बदला दिन्छु । मेरो भक्तले आफ्नो ईच्छा, सम्भोग र खानपिनलाई केवल मेरो लागि छोडेको हुन्छ र रोजादरलाई खुशी दुई अवसरमा हुन्छ, एक इफ्तारको समय, दोश्रो अल्लाहसँग भेटको समय र रोजादारको मुखबाट निस्केको गन्ध अल्लाह तआलाको लागि सुगन्ध भन्दा धेरै प्रिय हुन्छ” । (मुस्लिम)
रोजादारलाई अर्को फाइदा छ त्यो हो अल्लाह तआलाले स्वर्गमा एक ढोका तयार गरेको छ जुन ढोकाबाट रोजादार मात्र प्रवेश गर्न पाउँछन् ।
हदीसमा छ- “जन्नत (स्वर्ग) मा आठवटा ढोकाहरु छन् त्यसमा एउटाको नाम ‘रय्यान’हो, त्यसमा रोजादार व्यक्ति मात्रै प्रवेश गर्नेछन्” । (बुख़ारी, मुस्लिम)
सहरी (विहानको खाना) खानेः- रातको अन्तिम प्रहरमा सहरी (विहान फजरको आजान भन्दा पहिलेको खाना) खाएमा स्वास्थ्य वृद्धी हुन्छ ।
अल्लाहको रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भन्नुभयो-“सहरी खाने गर्नु किनकि सहरी खानु उत्तम हो ” (बुखारी, मुस्लिम)
रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भन्नु भएको छ-“सहरी खाएमा स्वास्थ्यमा वृद्धी हुन्छ, यसैले तिमी त्यसलाई नछोड चाहे तिमीहरु मध्ये कोही पनि व्यक्ति पानीको एक घुटको भएपनि पीउनु, किनकि अल्लाह र उसको फरिश्ता सहरी खानेवाला व्यक्तिको लागि सकुसलता प्रदान गर्नु हुन्छ ” (मुस्नद अहमद)
इफ्तार गर्नेः- मग्रिबको अजान दिनासाथ इफ्तार गर्नु सुन्नत (मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमको तरिका)हो।
अल्लाहको रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भन्नु भएको छ-“इफ्तार (ब्रत समाप्त) गर्नु भन्दा केही पहिले देखि अल्लाहको खुब प्रार्थना गर्नु किनकि त्यो समय दुआ स्वीकार हुने समय हो” ।
मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भन्नु भएको छ- “तीन व्यक्तिको प्रार्थना रद्द हुँदैन, रोजादार (ब्रतालु) व्यक्तिको प्रार्थना यहाँसम्म कि इफ्तार (ब्रत समाप्त) गर्ने समयसम्म, न्यायवान शासक र पीडित व्यक्ति” (अहमद)
इफ्तार गर्ने बेला यो दुआ पढ्नु पर्छ-“अल्लाहुम्म ल,क सुम्तु व अला रिज़्क़िक अफ़्तरतु”
अर्थः-“हे अल्लाह मैले तपाईको आज्ञाकारीको लागि रोजा राखें र तपाईले प्रदान गरेको आम्दानीबाट इफ्तार गरें”इफ्तार पछि यो दुआ पढ्नु पर्छ-“ज़,ह,बज़्ज़,मओ वब्बळतिल ओरूकु व स,ब,तल अजरु इंशाअल्लाहु”
अर्थः-“प्यास मेटियो, गला भिज्यो र अल्लाहले चाहनु हुन्छ भने पुण्य पनि प्राप्त हुनेछ” । यदि अरुले इफ्तार गराएमा यो दुआ पढ्नु पर्छ-“अफ्त,र इन्दकुम अस्साएमून वअ,ल,कतआमकुम अल अबरारो व सल्लत अलैकुमुल मलाईकः”
अर्थः-“तिम्रो साथ रोजादारले इफ्तार गरे र तिम्रो खाना पुण्यवान व्यक्तिले खाए र फरिश्ताले तिमीलाई दयालुताको प्रार्थना गरून ” ।

निम्न अवस्थामा रोजा टुट्दैन

(१) दाँतमा ब्रश गर्नाले (२) गाजल लगाउँदा (३) कुल्ला गर्दा या नाकमा पानी हाल्दा विना ईच्छा घाँटीबाट पानी भित्र जानाले (४) धेरै गर्मिमा टाउकोमा पानी हाल्नाले। (५) थुक र खकार भित्र गएमा । (६) सुगन्ध लगाउनाले। (७) आँखामा दबाई हाल्नाले। (८) आवश्यकतानुसार तरकारीको स्वाद चाख्नाले। (९) साना बच्चालाई केही चीज चपाएर दिनु हुन्छ तर त्यसलाई तुरून्तै थुकिदिनु पर्छ । (१०) सम्भोग गर्दा फजरको आजनको नजिकको अवस्था हुनु। (११) नचाहदा नचाहदै पनि उल्टी हुनाले। (१२) रोजाको समयमा सपनामा वीर्य निस्कनाले। (१३) गल्तिले खानु या पिउनाले। (१४) दाँतको गिजाबाट रगत बहनु वा दाँतमा अड्केको खाना निल्नाले। (१५) दाँत निकाल्दा या आवश्यकतानुसार कुनै रोगीलाई रक्त दान दिनाले। (१६)महिनावारी हुँदा या निफासको रगत बाहेक कुनै रोगको कारण कुनै महिलाको रगत निस्किनाले। (१७) उपचारको लागि पछाडि गर्दनमा यन्त्रिक विधीले रगत निकाल्नाले। (१८) कोही इस्लामी विद्वानको भनाई अनुसार दमको विमारीले स्प्रे (Spray)को प्रयोग गर्नाले रोजा भंग हुँदैन।

निम्न अवस्थामा रोजा टुट्छ

(१) रोजाको अवस्थामा पत्नीसँग सम्भोग गर्नु, यस्तो अवस्थामा रोजा पुरा गर्नुका साथै प्रायश्चित पनि दिनुपर्छ,प्रायश्चित यो हो कि एउटा गुलाम (दास) लाई उसको मालिकबाट पैसा दिएर स्वतन्त्र गराउनु, गुलाम नपाए दुई महिनासम्म लगातार रोजा राख्नु या रोजा राख्न नसके साठी जना गरिबलाई खाना खुवाउनु पर्छ । (२)जानी जानी खाना खानु या बमिट गर्नु । (३) महिनावारी हुनु या बच्चा पैदा हुँदा रगत आउनु । (४) वीर्य निकाल्नु चाहे हातले होस् अर्थात कुनै तरिकाले । (५)रोजा छोड्ने विचार गर्नु चाहे खाना खानु या नखानु । (६) कुनै चीज निल्नु चाहे खानेकुरामा होस् या अरु कुनै चीज होस् । (७) हरेक प्रकारको तमाखु (खैनी) को प्रयोग गर्नु । (८) तागतको ट्याबलेट खानु या तागतको सूई लगाउनु ।

रोजामा सावधानी

(१)वुज़ूको समयमा कुल्ला गर्न र नाकमा पानी हाल्न धेरै पानीको प्रयोग नगर्नु। (२)पत्नीलाई सहवासको नियतले न हेर्नु। (३)कुनै चीज मुखमा हालेर नचपाउनु किनकि त्यो घाटीबाट तल जान सक्छ, सिवाय बच्चालाई दिन। (४) जसले आफुलाई काबुमा राख्न सक्दैन उसले आफ्नो पत्नीलाई चुम्बन नगरोस् किनकि वीर्य निस्केमा रोजा भंग हुने डर हुन्छ ।

रोजा कसको लागि छुट छ

यस पावन अवसरमा प्रत्येक वालिग मुसलमानहरु जो बुद्धि, विवेक एवं जस्को दिमागी सन्तुलन बिग्रेको छैन,स्वस्थ्य छ भने उसले रोजा बस्नु अनिवार्य छ तर बालक, विमारी, महिलाहरुमा मासिकश्राव भएको अवस्थामा, सुत्केरी भएको अवस्थामा वा जसलाई अघिपछि पनि भएको समय अलावा रगत बगिरहने छ भने र विमारी तथा बच्चालाई दुध खुवाउने आमालाई बच्चाको लागि दुध नआउने अवस्था छ भने डक्टरले छुट दिएको खण्डमा पनि रोजा बस्नु पर्दैन पछि ठीक भएपछि अर्को रमज़ान अगाडि नै राखि सक्नुपर्छ। त्यस्तै कम्तिमा असी/नब्बे किलोमिटर टाढाको यात्रा गरेको छ भने उसको लागि पनि यात्रा अवधि भर रोजा छुट छ तर राख्न चाहन्छ भने राख्न सक्छ। यदी कहिले पनि राख्न नसक्ने भए एक दिनको खाना गरिवलाई खुवाउनु पर्छ। अरु सबै व्यक्तिको लागि रोजा बस्नु अनिवार्य छ।

रोजाका फाइदाहरु

रोजा राख्नाले मानवलाई पवित्रता, धार्मिकता, शारीरिक एवं मानसिक फाईदा हुन्छ। वैज्ञानिकहरुको भनाई अनुसार रोजा राख्नाले आत्मा सन्तुष्टि, पेटको विमार, पित्तशयको विमार, रगतको विमार, हाईब्लडप्रेशर, मुटुको रोग, कान, आँखा, जोर्नी, बाझोपन, स्मरण शक्तिको कमी, वजन घटाउन, चर्बी घटाउन, जाडोको समयमा जीउ सुनिने बिमार तथा ढाड दुख्ने बिमारको लागि अचुक बाण हो।
डा. एयर सेन- “भोको बस्नुको उत्तम तरीका रोजा हो जो इस्लामी तरीका अनुसार राखिन्छ”।
ईशाई डा. रिचर्ड- “कुनै पनि व्यक्तिले भोको बस्ने विचार भए उसले रोजा राकोस् । म ईशाई मित्रहरुलाई भन्दछु कि भोको बस्नु छ भने मुसलमानको तरीका अनुसार रोजा बस्नु उत्तम हुन्छ”।
रोजा राख्नाले यस लोक र परलोक दुवैमा फाईदा हुन्छ। यो लाभको साथै महत्वपूर्ण कुरा मुसलमानहरु रोजा केवल अल्लाहको प्रशन्नता प्राप्तिको लागि अल्लाहको आज्ञानुसार राख्छन्।
प्रोफेसर बिल्वी- आफ्नो पुस्तक(१९७६ मा प्रकाशित) “स्वास्थ्यको लागि भोक” मा लेख्नु भएको छ- “प्रायः शहरमा बसोबास गर्ने व्यक्तिहरुको लागि अनिवार्य उसले बर्षमा तीन, चार हप्ताह (जुन इस्लामी रोजाको तरिकाको अवधि बराबर) को लागि खानपिन रोकेर रोजा राख्नु किनकि पुरा जिन्दगी पूर्ण स्वास्थ्यसँग आनन्दित हुन सकोस्” ।
अक्सफोर्ड यूनिवर्सिटीका प्रशिद्ध प्रोफेसर डा॰ मोर पाल्ड भन्नुहुन्छ- “मैले इस्लामी शिक्षाको अध्ययन गरे र जब रोजाको विषयमा पुगे त अचम्म माने किनकि इस्लामले आफ्नो अनुयायीलाई अरु केही दिन नसके पनि केवल रोजाको तरिका नै उनको लागि काफी थियो” (सुन्नते नबवी र आधुनिक विज्ञान १/१६५)
रमजान महिनामा गर्नु पर्ने केही पुण्य कार्यः-नबी स.अ.व.सँग साहबीले प्रश्न गर्नु भयो, सर्वश्रेष्ठ दान के हो ? त वहाँले भन्नुभयो- “रमज़ानमा दान गर्नु” (तिर्मिज़ी)
हज़रत अब्दुल्लाह बिन अब्बास रज़ि. ले भन्नुभयो- “अल्लाहको रसूल स.अ.व. अरु बेलामा पनि दान गर्न सबैभन्दा अघि थिए भने जब हज़रत जिब्रील अलैहीस्सलामसँग रमज़ानको महिनामा भेट गर्नु हुँन्थ्यो अझ वहाँको दानशिलतामा बृद्धि हुन्थ्यो साथै त्यस समयमा वहाँ हरेक प्रकारको पुण्य कार्यको लागि तेज हावा भन्दा पनि धेरै दानशील बन्नु हुन्थ्यो” । (बुख़ारी, मुस्लिम)
“अल्लाहले ब्याजलाई घटाउनु हुन्छ तथा मेटाउनु हुन्छ र दान गर्नेवालालाई बढाउनु हुन्छ”।
( कुरआन सूरः २/२७६)
नबी स.अ.व.को भनाई छ-“जो व्यक्ति रमज़ानमा कुनै व्यक्तिलाई खाना खुवाउँछ भने अल्लाहले उसको पापलाई माफ गर्नु हुन्छ, उसलाई नर्कको आगोबाट मुक्ति प्रदान गर्नु हुन्छ र इफ्तार (भोजन)गराउनेवालालाई रोजादार बराबर पुण्य मिल्दछ र रोजादारको उसको पुण्यमा कुनै कमी हुँदैन” ।
फेरी नबी स.अ.व.संग भने हे अल्लाहको रसूल हामीसँग के छ र यसरी खाना खुवाउन सक्छौ तब नबी स.अ.व.भन्नु हुन्छ-“मात्र एक खजुरबाट या दुधबाट र पानीको एक घुटकोले इफ्तार (भोजन) गराउनु पनि काफी छ” । (इब्ने ख़ुज़ैमः)
नबी स.अ.व.को भनाई छ-“रोजा र कुरआनले मानवको लागि महाप्रलयको दिन सिफारिस गर्दै भन्दछ ‘हे अल्लाह ! मैले उसलाई दिनमा खान र पिउन रोकेको थिए’ र कुरआन भन्दछ ‘मैले उसलाई रातमा सुत्नलाई रोकेको थिए’ तपाई उसको लागि मेरो सिफारिस स्वीकार गर्नु होस् ”(निसाई, अहमद)
नबी स.अ.व.ले भन्नुहुन्छ-“रमज़ानमा उमरा गर्नुको पुण्य हज्ज गर्नु समान हो ”।(बुख़ारी, मुस्लिम)
नबी सल्ल.ले बयान गर्नु हुन्छ-“जुन व्यक्तिले फर्ज़को नमाज़ पुरा गरेर सोही स्थानमा बस्छ र जब सूर्य उदय हुन्छ फेरि दुई रकअत नमाज पढ्छ भने उसलाई एक उमरा र एक हज्जको पुरा पुण्य मिल्दछ ” । (तिर्मिज़ी)

तरावीहको नमाज़

रमज़ानमा तरावीहको नमाज नबी स.अ.व.को सुन्नत (नियम) हो, यसको महत्वको बारेमा नबी स.अ.व.ले बयान गर्नु हुन्छ-“जुन व्यक्तिले पुण्यको संकल्प गरेर रमज़ान महिनामा रोज़ा राख्दछ उसको पहिलेका सम्पूर्ण पापहरु क्षमा गरिदिनेछ ” । (ब़ुखारी, मुस्लिम)
सही हदीसमा उल्लेख भए अनुसार तरावीह नमाज र वित्र सहित एघार रकअत पढ्नु प्रमाणित छ, आठ रकअत तरावीह र तीन रकअत वित्र।
रमज़ानको अन्तिम दश रातमा मस्जिदमै बसेर अल्लाहको उपासना गर्नुलाई एतकाफ भन्दछन्। यस अवस्थामा विवाहमा जन्ति, शबको मलामी र रोगीलाई भेट्न जान पाइदैन। एतकाफ एक दिन या त्यो भन्दा कम पनि गर्न सकिन्छ । एतकाफमा बस्नेले उपासनाको नियतले एक्काइसौं रमज़ानको विहान देखि बस्नु र ईदको चन्द्रमा देखे पछि वहाँबाट निस्किनु पर्छ। यस अवस्थामा कुरआन पढ्नु, नफिल नमाज पढ्नु र अल्लाहको नाम जपी रहनु पर्छ।
ईदको नमाज़ शुरु हुनु अगाडि नै सद्कातुल फित्र दिनु पर्छ। यसको खास उदेश्य हो रोजामा भएको कमि कमजोरीलाई पुरा गर्नु र गरीव तथा निर्धनहरुलाई ईदको खुशीमा सामेल गर्नु हो।
सद्कातुल फित्र सबा दुई किलो अन्न याने गहुँ, चामल र खजुर आदी चीज दिन सकिन्छ यदी यस्ता चीज नभए सो बराबर मुल्यको पैसा पनि दिन सकिन्छ। यो हरेक व्यक्तिलाई अनिवार्य छ चाहे भर्खरै जन्मेको बच्चा किन नहोस् ।

ईदुल फित्र

रोजा समाप्तिको खुशीयाली मनाउन अल्लाह तआलाले मुसलमानहरुको लागि हर्ष र उल्लासको एक दिन निर्धारण गर्नु भएको छ जसलाई ईदुल फित्र भनिन्छ। वास्तवमा रमज़ानमा अल्लाह तआलाको आज्ञाकारीता पालना गर्ने क्षमता प्रदान गर्नु भएकोमा धन्यवाद ज्ञापन हो। यसैले शव्वलको चन्द्रमा देख्नासाथ यो तकबीर पढ्नु पर्छ-“अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर, लाईला’ह इल्लल्लाहु, अल्लाहु अकबर, अल्लाहु अकबर, व लिल्लाहिल हम्द”
अर्थः-“अल्लाह सबैभन्दा महान हो,अल्लाह सबैभन्दा महान हो, अल्लाहको सिवाय कुनै सच्चा पूज्य छैनन्। अल्लाह सबैभन्दा महान हो। अल्लाह सबैभन्दा महान हो र सबै प्रशंसा वहाँकै लागि हो”
ईदको दिन नुहाएर सफा एवं राम्रो कपडामा,सुगन्ध लगाएर,केही खाना खाएर ईजगाहमा जानु पर्दछ र फर्किदा अर्को बाटो आउनु पर्दछ। ईदको नमाज़ दुई रकअत हुन्छ प्रथम रकअतमा तक्बीरे तहरीमा सात पटक भने पछि “अल्लाहु अकबर”भनेर सूर फातिहा पढ्नु र सूर आला पढ्नु पर्दछ र दोश्रो रकअतमा पाँच पटक तक्बीरे तहरीमा पढेर सूर फातिहा पढेर सूर गाशिया पढ्नु पर्छ अनि सलाम फेर्नु पर्दछ अनि खतिबले खुत्बा दिन्छन् । ईदुल फित्र पछि कुनै पनि मुस्लिमले शव्वलको ६ रोजा राख्दछ भने उसलाई एक बर्षको रोजा राखेको पुण्य मिल्दछ ।
मुहम्मद सल्ल.ले भन्नुभयो-“जसले रमजानको रोजा राख्यो र शव्वलको ६ रोजा राख्दछ भने उसले एक बर्षको रोजा बसेको पुण्य मिल्दछ” । (मुस्लिम)

रोजा नराख्नेवाला व्यक्तिको परिणाम

जानी बुझि रमज़ानको रोजा नराख्नु महापाप हो । हज़रत अबू उमामा रजि० भन्नुहुन्छ,-मैले अल्लाहको रसूल मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भनेको सुनेको थिए-“म सुतेको थिए स्वप्नमा मेरो नजिक दुई जना फरिश्ता आए जसले मेरो पाखुरामा समातेर उठाए र एक कठिन पहाडमा लगेर मलाई त्यसमा चढ्नु भने। मैले भनेः म त्यसमा चढ्न सक्दिन। उनिहरुले भनेः तपाई प्रयाश गर्नुहोस् हामी तपाईको मद्दत गर्छौं। मैले त्यसमा चढ्न शुरु गरे, यहाँसम्म कि त्यो पहाडको टाकुरामा पुगें त मैले त्यहाँ चिच्याउने र रुने आवाज सुने । मैले सोधेः यो रुने र चिच्याउने आवाज कस्को हो ? उनीहरुले उत्तर दिएः यो नर्क (जहन्नम) वासीको रुने र चिच्याउने आवाज हो। फेरि मलाई अगाडि लगे जहाँ मैले केही व्यक्तिलाई उधोमुन्टो पारेर झुण्ड्याएको देखे, जसको नाकको नाथ्री चिरिएको थियो त्यसबाट रगत बगिरहेको थियो । मैले सोधेः यी कस्ता व्यक्ति हुन ? उनले उत्तर दिएः यिनीहरु यी व्यक्ति हुन जसले रोजाको दिनमा खानपीन गर्दथे ”। (सहीह अत्तरगीब वत्तरहीब) अन्तमा यस रमज़ान पर्वको सुवर्ण अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दाजु-भाई तथा दिदी बहिनीहरुमा रमज़ानको रोजा राखि अल्लाहको प्रशन्नता प्राप्ति गर्न सकुन। आमीन्

संकलनकर्ता- मुहम्मद ईब्राहीम

पुण्य कमाउने समय

पुण्य कमाउने समय

पुण्य कमाउने समय

रमजानको महिना सबैभन्दा धेरै पुण्य कमाउने समय हो । यो महिनाको महत्वपुर्ण कार्य रोज़ा (ब्रत) हो । जसलाई अरबीमा सियाम (ब्रत) भनिन्छ ।

रमजानको महीना त्यो पवित्र तथा उपकारीको महीना हो जसमा अल्लाह तआलाले मानवको लागि भलाई र कल्याणको काम गर्नेहरुको लागि पुण्यमा वृद्धि र पापबाट मुक्ति दिलाउने छन् । यो त्यो महीना हो जसमा जन्नत (स्वर्ग) को ढोका खोली दिन्छन् तथा जहन्नम (नरक) को ढोका बन्द गरि दिन्छन्, भूत-प्रेत र शैतानलाई बन्द गरिन्छ र अल्लाहको तर्फबाट आकाशवाणी हुन्छ “हे मानवहरु हो तिमीहरु पुकार गर, हे पुण्यकार्य गर्नेहरु, पुण्य कार्यमा अघि बढेर काम गर, र हे पापको काम गर्नेहरु, अब त यस पवित्र महीनामा पापकार्य गर्नबाट पछि हट” ।

अल्लाह तआला पुण्य गर्नेहरुलाई जहन्नम (नरक) बाट मुक्ति दिन्छ । रमजानको महिनाको सबैभन्दा महत्वपुर्ण प्रार्थना रोज़ा (ब्रत) हो जसलाई अरबीमा सियाम (ब्रत) भनिन्छ जसको अर्थ हुन्छ, “रोक” अर्थातः बिहान फज़रको समय देखि लिएर सूर्य डुब्ने समयसम्म खान-पिन, संभोग लगायत रोजा भंग हुने हरेक कार्यबाट आफुलाई रोकेर राख्नुलाई नै रोज़ा (ब्रत) भनिन्छ । रमजानको महीनाको रोज़ा (ब्रत) प्रत्येक मुस्लिम, बालिग, बुद्धिमान पुरूष र महिलामा अनिवार्य छ, रोज़ा (ब्रत) इस्लामको पाँच स्तम्भ मध्ये चौथो स्तम्भ हो । जुन हरेक मुस्लिमले मन, वचन र कर्म अनुसार पालना गर्नु ज़रुरी छ । सही ढंगले रोज़ा राखेमा ती रोजा राख्नेहरुलाई धरै ज़्यादै पुण्य प्राप्त हुन्छ। जुन पुण्यको असल संख्या अल्लाह तआला नै जान्नु हुन्छ, प्रिय रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छः “मनुष्यको प्रत्येक कर्ममा उसलाई दस पुण्य देखि लिएर सात सयसम्म पुण्य दिन्छ सिवाए रोज़ा । अल्लाह तआला भन्नुभयो, रोज़ा मेरो लागि हो र रोज़ादारलाई रोज़ाको बदला म नै दिन्छु”

यसैगरी जन्नत (स्वर्ग) मा एउटा यस्तो ढोका छ, जसबाट केवल रोज़ादार मात्र प्रवेश गर्छन्, रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को कथन छः “जन्नत(स्वर्ग)को ढोकाको संख्या आठवटा छ, त्यसमा मध्ये एउटा ढोकाको नाम “रय्यान” हो, जसमा केवल रोज़ादार मात्र प्रवेश गर्छन्”।

रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले आफ्नो साथिहरुलाई शुभ सन्देश दिंदै भन्नुभयो” तिम्रो साथ रमजानको महिना आएको छ, यो उन्नती र प्रगतीको महिना हो, अल्लाह तआला तिमीलाई यसमा उनको दयाले ढाकी दिन्छन्, दया गर्नुहुन्छ, पापलाई मेटाउँछ, र प्रार्थना स्वीकार गर्नुहुन्छ र यस महिनामा तिमी एक आपसमा प्रार्थनामा बढी भन्दा बढी रुची लिएको देख्न चाहन्छन् । अल्लाह निकट रहेका फरिश्तासँग तिम्रो बारेमा बयान गर्नुहुन्छ, त तिमी अल्लाहलाई राम्रो काम गरेर देखउनु, निःसन्देह पापी त्यो हो जो यस महिनामा अल्लाहको दयाबाट वंचित भए” ( अल–तबरानी)

रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभयो” जो व्यक्ति रमजान महिनाको रोज़ा अल्लाहमा विश्वास तथा पुण्यको आशा गर्दै राख्छ त्यसको सम्पूर्ण पाप क्षमा गरी दिनेछन्” ( बुखारी तथा मुस्लिम)

रोज़ा र कुरआन करीम क़ियामतको दिन अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्छन् जो रोज़ा राख्छन् ,जो कुरआन पढ्छन् उनीहरुलाई क्षमा गर, त अल्लाह तआला उसको सिफारिश स्वीकार गर्नुहुन्छ, जस्तै कि रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाई छः “रोज़ा र कुरआन क़ियामतको दिन अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्नुहुन्छः ऐ ईश्वर (अल्लाह), मैले त्यो दिनमा यसलाई खाने–पीउने र संभोग गर्नबाट रोकेर राखेको थिए, तिमी मेरो सिफारिश उसको लागि स्वीकार गर,, कुरआन भन्दछ, ऐ अल्लाह, मैले ति रातमा यसलाई सुत्नबाट रोकेर राखेको थिए, तिमी मेरो सिफारिश उसको लागि स्वीकार गर, त उनीहरु दुबैको सिफारिश स्वीकार गरिन्छ”(मुस्नद अहमद र सही तरग़ीब वत्तरहीब)

फजर भन्दा पहिले देखि लिएर सुर्यास्तसम्म खाने–पीउने तथा संभोग गर्नबाट जोगिनु नै रोज़ाको वास्तविक्ता होइन वास्तविक रोज़ाको सत्यता यो हो कि मानवले आफुलाई हरेक प्रकारको अपराध, झूटो बोल्नु, लडाई झगड़ा गर्नु, गाली गलौज गर्नु, तथा गलत व्यवहार र अवैध चीजबाट आफुलाई रोकि राख्नु किनकि रोजाको पुण्य उसैलाई प्राप्त हुन्छ, जस्तैः रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाई छ” जो व्यक्ति अवैध काम र झूट बोल्नु र झूटो गवाही तथा गलत व्यवहारबाट टाढा रहदैन त अल्लाहलाई कुनै आवश्यकता छैन कि त्यो भोको, प्यासा रहोस् या खाओस्” ( बुखारी )

यदि कुनै व्यक्ति रोज़ादार व्यक्तिसँग लड़ाई झगड़ा गर्नलाई कोशिश गर्छ भने त्यो व्यक्तिसँग लड़ाई, झगड़ा नगर्नु आरमसँग नरिसाई कन भन्नु, “म रोजा बसेको छु, म झगडा गर्न चाहन्न” रसूल मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को भनाई छ “जब तिमीहरुमध्ये कोही रोजाको अवस्थामा छौ तब आपत्तिजनक कुरा नगर, जोडसँग नचिच्याउनु, यदि कोही उसलाई नराम्रो भन्छ भने या गालीगलौज गर्छ भने त उसले यति मात्र भनोस्, म रोजामा छु।” ( बुखारी तथा मुस्लिम)

यहाँ कि रमजान महिनामा अल्लाह तआलाको तर्फबाट दिइने माफी, राम्रो कामबाट प्राप्त हुने पुण्य त्यसै समय हामी हासिल गर्न सक्छौ। जब हामी रोजाको असली वास्तविकताको साथ रोजा राख्छौं र एक महिनाको कोशिश दश महिनाको कोशिश बराबर हुन्छ।

अल्लाहको कृपाले हामी र तपाईलाई यस महिनामा धेरै भन्दा धेरै पूण्यको काम गर्न, मानविय कल्याणको काम, अल्लाहको पुजा अराधना गर्ने शक्ति प्रदान गरुन किनकि हाम्रो झोलीमा पुण्य नै पुण्य होस, आमीन

संकलन तथा अनुवादक- मुहम्मद इब्राहीम

निर्दोष बालबालिका माथि अत्याचार बिरुद्धको दिवस

निर्दोष बालबालिका माथि अत्याचार बिरुद्धको दिवस

निर्दोष बालबालिका माथि अत्याचार बिरुद्धको दिवस

जसरी हरेक फूलहरु कोपिला भएर आएका हुन त्यसैगरि हरेक मानव फूलहरु जस्तै कोपिला अर्थात् वाल्यकालवाट गुज्रिएर आएका हुन्छन् । निर्दोष बालबालिका माथि अत्याचार बिरुद्धको दिवसवाल्यकालको यस्तै महत्वपूर्ण अनि मिठो यादहरुका कारणले होला एकजना फारसी कविले लेखिदिए ।

यो सम्पती नि लैजाउ
यो नाम अनि सम्मान पनि लैजाउ
तर मलाई फर्काईदेउ त्यो वालापनको श्रावण
त्यो कागजको ढुगां अनि त्यो बर्खाको बलेसीको पानी
तर सबैको वालापन मिठो नहुन पनि सक्छ । अन्याय अत्याचार अनि यूद्ध अपराध आदीजस्ता विभिन्न कारणले वालवालिकाका अधिकार अनि मिठो वालापन तुहिईरहेको छ । अर्कोतर्फ यस्ता निर्दोष कलिला वालवालिकाहरु माथी हिंसा र अत्याचारका घटनाहरु पनि भईरहेको छ ।

त्रास र रहस्य

निर्दोष बालबालिका माथि अत्याचार बिरुद्धको दिवस,

निर्दोष बालबालिकामाथि अत्याचार बिरुद्धको दिवस हरेक वर्श ४ जून, २०१७ तारिख भब्यताका साथ मनाइन्छ । तर तिनै बालबालिका माथि इस्रायल र रुसले अत्यन्तै क्रुरता पूर्वक मारिरहेका छन् । के यही बाल अधिकार ? के ति साना बालबालिका नै इस्राइल र रुसको लागि आतंककारी हुन् त ? जसले आमा बुबाको माया ममता पाउनु पर्थ्यो, उनीहरुले रमाउँदै स्कुल जान पाउनु पर्थ्यो तर रगतको भेलमा डुबेका छन् के यही बाल अधिकार ? उनीहरुलाई कुपोषण नहोस् भनेर ठूला ठूला पाँचतारे होटलमा गोष्टि र सेमिनार गर्छन्, तर बर्मा र सिरियाका बालबालिकाहरुको आमा बाबा मारिएका छन्, उनीहरुलाई टुहुरा बनाईएको छ, उनीहरु भोक भोकै तड्पिएका छन्, टाउको देखि पैतालासम्म रगतको भेल बगेको छ, उनको चित्कार र रोदन खुशी मान्दै सुन्न र उनको रगतमा पौडिन रमाउने इस्राइल र रुसका नेताको कस्तो बाल अधिकार होला । उनको सन्तानमाथि यो बिपत्ती आएमा कस्तो महशुस होला ।
हरेक मानव फूलका कोपिलारुपी वालवालिकाहरु अनि तिनको सुरक्षा, सम्बर्धन अनि अधिकार आजको विश्वले सहज प्रत्याभूत गर्नुपर्ने कुराहरु हुन् । विभिन्न कारणले वालवालिकाले भोगेका शारीरीक, मानसिक, भावनात्मक अनि संवेगात्मक पिडाहरुको आज चर्चा गर्दै अब त्यस्तो हुन नदिन छलफल र जागरण पनि गरिन्छ ।


संयूक्त राष्ट्रसँघको वालअधिकार प्रतीको प्रतिवद्धताको पनि आज चर्चा गरिन्छ । वालवालिकाका लागि कार्यरत विश्वब्यापी सँस्थाहरु, सरकारहरु, सदभावना राजदुतहरु, मिडियाहरु अनि तपाई हामी जस्ता थुप्रै सरोकारवालाहरु मिलेर विभिन्न तवरले आजको दिन मनाईन्छ ।
माईक्रो वसमा कार्यरत वालवालिकाहरुले ढोका ठटाँउदा खुरुक्क गएर सिटमा बस्न सक्ने हामीहरुले त्यही सिटमा बसेर उनिहरुको भविष्य अनि समानताका लागि सोच्न सकेका छौ त ? वालअधिकार राजनैतिक विषय होइन, नितान्त सामाजिक पृष्ठभूमिमा सामाजिक अभियन्ताहरु मार्फत समाधान गर्न सकिने यी कुराहरुमा हामी जागरुक हुन जरुरी छ । वालअधिकार क्लबहरुको गठन अनि सक्रियताले स्थानिय स्तरमा वालअधिकार अनि वालवालिका उपरका अन्यायका विरुद्ध उनिहरुवाटै आवाज उठ्न थालेको छ, जुन अत्यन्त राम्रो प्रगतीको कुरा हो ।
वालवालिकाको हृदयलाई निष्कलंक अनि निर्दोष कुराको बिम्बकारुपमा पनि ब्याख्या गरिन्छ, वास्तवमै संसारमै तिनीहरु भन्दा निर्दोष अनि आनन्दमयी कुरा के होला र ? यस पृथ्वीका हरेक वालवालिकाले मुक्तकण्ठले हास्न, खेल्न अनि आफ्ना अधिकार पाउन सकुन् । उनिहरुमाथी अत्याचार र अन्याय नहोस् र अपराधीहरुलाई हदैसम्मको कारवाही होस् ।
यस्तै कुराहरुलाई समाहीत गर्दै संसारभरि वालमैत्री संरचना र समाजको निर्माणकालागि से यस टु चिल्ड्रेन अर्थात वालवालिकालाई हुन्छ भनौ भन्ने अभियान पनि चलाईएको छ, संसारभरिका लगभग १० करोड वालवालिकाले आज यसै अभियान मार्फत विभिन्न तवरले आ-आफ्ना समाजबाट वालअधिकार प्रती आफ्नो एैक्यवद्धता जनाँउदछन् ।
अब एक छिन् इस्लाम धर्ममा के कस्तो बालअधिकार छ, त्यता ध्यानाकार्षण गराउन चाहन्छु ।
इस्लाममा बाल अधिकार
बच्चा अल्लाहको धेरै ठूलो उपहार हो, यसको महत्व उसित सोध्नुहोस् जो निःसन्तान छन् । अल्लाहको त्यो उपहारबाट वञ्चित भएको कारण सन्तान प्रति आफ्नो हृदयमा कस्तो भावनाहरु राख्दछन् । त्यति मात्र होइन सन्तान प्राप्तिको लागि लाखौं रुपैयाँ खर्च गरेका छन् र अझै खर्च गर्नको लागि तयार छन् ।
जहाँ बच्चा हुनु धेरै ठूलो उपहार हो त्यति नै धेरै ठूलो जिम्मेवारी पनि छ । इस्लाम एक प्राकृतिक धर्म हो जो हामी यस जिम्मेवारीको महत्व जान्ने उसको अधिकार पुरा गर्ने आदेश दिन्छ । इस्लाममा बच्चाको अधिकार सम्बन्धित केही महत्वपूर्ण केही बुँदाहरु प्रस्तुत गर्ने प्रयास गर्दैछु ।
बच्चाहरुसँग प्रेमः आज मानिस जब ठूलो हुन थाल्छ, त बच्चाको पर्वाह पनि गर्दैनन् जबकी मुहम्मद सल्ल. शासक हुनको बावजूद पनि बच्चाको छेउबाट जाँदा उनीहरुलाई सलाम गर्नु हुन्थ्यो। आफ्नो नातीलाई बोकेर हिड्नु हुन्थ्यो । नमाज़मा बच्चाले रोएको आवाज़ आयो भने नमाज़लाई छोट्याउनु हुन्थ्यो। नमाज पढ्न जाँदा कहिले नातिनी उमामालाई बोकेर हिड्थे, सज्दा गर्नेबेलामा उनलाई जमीनमा राख्थे, जब सज्दाबाट उठथे तब उठाउँथे। एक पटक मस्जिदमा जुमआ खुत्बा (भाषण) दिई रहेका थिए यसै बीच दुबै नातीहरु मस्जिदमा आए, रातो कपडा लगाएका थिए, जसमा झगडा गरि रहेका थिए, वहाँले खुत्बा रोक्नु भयो, उनलाई उठाएर आफ्नो साथमा ल्याउनु भयो र भन्नु भयो कि मैले यी दुवैलाई आफ्नो कपडामा झगडा गर्दै गरेको देखे त्यसैले आफैले सहन सकिन…त्यसपछि वहाँले खुतबा पूरा गर्नुभयो।
मुहम्मद सल्ल. ले एक दिन आफ्नो नाती हसनलाई चुम्नु भयो, त्यहा उपस्थित एक व्यक्ति अक़रा बिन हाबिसले भनेः मेरो साथमा दस बच्चा छन् तर मैले उनीहरु मध्ये कसैलाई पनि अहिलेसम्म चुम्बन गरेको छैन । यो सुनेर अल्लाहको रसूल सल्ल. ले उ पटी हेर्नु भयो र भन्नु भयोः जो दया गर्दैन, उसमाथि दया गरिदैन । (सहीह बुख़ारी)
बच्चाको अधिकारः इस्लामले बच्चाको जन्म भन्दा पहिले उसलाई यो अधिकार दिएको छ कि हुनेवाला माता पिता विवाहको बन्धनमा बाधिनु भन्दा पहिले संस्कृति, उत्तम आचरण र धर्मात्मा (सदाचारी) लाई जीवन साथीको चयनलाई आधार बनाउनु पर्छ ।
इस्लाममा बच्चाको यो अधिकार छ कि एक व्यक्ति जब आफ्नो पत्नीसँग सम्भोगको लागि जान्छ भने सम्भोग भन्दा पहिले यो दुआ गर्नु । ऐ अल्लाह ! तिमी हामीलाई शैतानबाट बचाउ र जो हाम्रो सन्तान प्रदान गर्छौ उसलाई पनि शैतानबाट बचाउ।
बच्चाको अधिकार पनि हो उसको अक़ीक़ा गरिदिनु, उसको राम्रो नाम राख्नु र उसको ख़त्ना गरि दिनु पर्छ। बच्चाको जन्मको खुशी प्राकृतिक हुन्छ, यसैले इस्लामले यो आदेश दिएको हुन्छ कि छोराको जन्म भएको सातौं दिनमा दुई बोका र छोरीको जन्म भएमा एउटा बोका ज़बह गरेर त्यसको मासु आफु पनि खानु र छिमेकी ईष्टमित्र, नातेदार र निर्धनलाई पनि खुवाउनु। त्यसैगरी बच्चाको राम्रो नाम राखिदिनु कि भविश्यमा क़्यामतको दिन मानिसले उनको नामबाट बोलाउने छन् र नामको एक व्यक्तिको व्यक्तित्वमाथि धेरै गहिरो प्रभाव पर्दछ ।
रह्यो ख़त्ना गराउने मामला यो त प्राकृतिक सुन्नतहरुमध्येबाट हो जसको समर्थन आज आधुनिक चिकित्सक गर्छन् किनकि खत्ना नगरेको कारण लिंगको बाहिरी भागको छालामा गन्दगी र किटाण एकत्र हुन जान्छ जसबाट विभिन्न प्रकारको रोग उत्पन्न हुन थाल्छ।
आफ्नो आमाको दूध पीउनु पाउनु बच्चाको पहिलो अधिकार हो र आमाको दूधले बच्चाको स्वास्थ्य र मानसिकतामाथि गहिरो प्रभाव पर्दछ । यसैले पिताको तुलनामा माता राम्रो व्यवहार गर्ने जिम्मेदारी ज्यादा रहन्छ ।
छोरा र छोरीको बीच अन्तर गर्नु हुँदैन अल्लाहको रसूल सल्ल. को छेउमा एकजना व्यक्ति बसेको थियो उसको एउटा छोरा आयो त्यसलाई उसले चुम्बन गर्यो अनि आफ्नो काखमा राख्यो फेरी एकछिन पछि उसको सानी छोरी आई, उसले त्यो सानी छोरीलाई न चुम्बन गर्यो, र न काखमा राख्यो, तब अल्लाहको रसूल सल्ल. ले भन्नुभयोः “तिमीले उनीहरुको बीच किन न्याय गरेनौ।” (सिलसिलतुल अहादीस अस्सहीहा 7/263 )
इस्लाममा सन्तानलाई यो अधिकार पनि छः ऊ आफ्नो उत्तम वंशबाट आनन्दित होस् र मात्र शंकाको आधारमा कोही कसैको उसको वंशबाट वन्चित गर्न सक्दैन।
आज बच्चाको अन्तर्राष्ट्रीय अधिकारको समितिहरु बच्चालाई जीवन प्रदान गर्ने दावा गर्दछन् जब कि इस्लामले धेरै पहिले बच्चाको जीवनको अधिकार प्रदान गरेको छ । यदि दुध पिउने बच्चालाई दुध कम हुने र गर्भमा रहेको बच्चालाई कष्ट हुने सम्भावना भए ती महिलाहरुलाई रोजा भंङ्ग गर्ने अधिकार छूट दिइएको छ र पछि अर्को रमदान अगाडी नै उनले बाँकी रोजा पुरा गर्नुपर्छ । जब मुहम्मद सल्ल.सँग सोधियो कि सबै भन्दा महा-पाप के हो ? तब वहाँले भन्नुभयोः तिमी अल्लाहको साथ कसैलाई साझेदार ठहर्याउँछौं जब कि उनैले तिमीलाई सृष्टि गरेका हुन् । सोधियो फेरी कुन चाही पाप सबै भन्दा ठुलो हो ? त वहाँले भन्नुभयोः तिमी आफ्नो बच्चाको हत्या नगर कि तिमीले उसलाई खुवाउनु पर्छ ।
यहाँसम्म कि व्यभीचार गर्नेवाली महिला यदि गर्भवती छिन् भने त्यो समयसम्म सजाय दिनबाट रोकिने छ जबकी बच्चालाई जन्माएर त्यो बच्चालाई उसले दूध पिलाउने अवधि पुरा नगरुन्जेल ।